X
تبلیغات
رایتل
وبلاگ دانشجویان پزشکی ورودی ۹۰ سبزوار
دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی سبزوار

اصطلاحات ...

از «ضِرس قاطع» و «ان قُلت» تا «لُغُز» و «قُمپُز» و «آمپاس» و «آچمز»!
خدایا، به «ضرس قاطع» می‌گوییم که ما خطاکاریم و به رحمت تو امیدوار، پس ما را به‌خاطر «ان قُلت‌»هایی که تا به حال آورده‌ایم و «قُمپُز»هایی که در کرده‌ایم و «لُغُز»هایی که خوانده‌ایم ببخش و بیامرز و در «آمپاس» قرار نده و به کرم خودت از «آچمز» در بیاور. ... الهی آمین!
شاید اگر این اصطلاحات با مزه، یک ماه زودتر در میان مردم مطرح می‌...شد، کسی نمی‌توانست زیاد از مفهومش سر در بیاورد، اما وقتی این اصطلاحات در ماه مبارک رمضان هر شب بارها و در موقعیت‌های مختلف، در سریال «دودکش» و از زبان شخصیت اصلی سریال شنیده می‌شود، خیلی زود آن را تبدیل به تکه کلام‌های محبوب میان مردم کرده است. اما این تکه کلام‌ها چه معنایی دارد و در چه مواردی گفته می‌شود؟

قُمپُز در کردن:
این اصظلاح از زمان جنگ دولت عثمانی با ایران مورد استفاده قرار گرفت. قمپز، نوعی توپ جنگی سَرپُر بود که دولتِ امپراطوری عثمانی در جنگ‌هایش با ایران به کار می‌برد.
قمپز اما برخلاف توپ‌های جنگی دیگر، هیچ اثر تخریبی نداشت و تنها در نقاط کوهستانی شلیک می‌شد تا با کمک پژواک صدا در کوهستان، صدای مهیبی تولید کند و موجب رعب و وحشت سربازان ایرانی شود. این توپ گلوله ای نداشت و فقط در آن مقدار زیادی باروت می‌ریختند و پارچه‌های کهنه و مستعمل را با سُنبه داخل آن می‌کردند و می‌کوبیدند تا کاملا سفت و محکم شود و سپس آن را شلیک می‌کردند. چندی بعد که ایرانیان به ماهیت دروغین و توخالی این توپ‌ها پی بردند، اصطلاح «قمپز در کردن» را برای ادعایی که سروصدای زیادی دارد، اما بی اثر و دروغین است به کار می‌بردند.

لُغُز خواندن:
در لغت‌نامه دهخدا، معنای لغز که از نظر دستوری «مصدر مرکب» تعریف شده، این طور بیان شده است:
«بر کسی عیب گرفتن, به کنایه از کسی بد گفتن, کرکری خواندن.»
اصطلاح لغز خواندن وقتی استفاده می‌شود که کسی از روی دشمنی یا حسادت و مدعی بودن، حرفی بزند یا از کسی بدگویی کند. هرچند گفته می‌شود لغز، نام دیگر علم «منطق» هم بوده است و فیلسوفان باستان، علم منطق را به نام لغز می‌خواندند. شاید به همین دلیل باشد که لغز را کلام پیچیده و غیرقابل درک هم معنا کرده اند.

ان قُلت آوردن:
ریشه این واژه عربی و از یک جمله آمده است. در واقع معنای واژه به واژه این عبارت، «اگر تو بگویی» است. این تکه کلام وقتی به کار می‌رود که مخاطب سعی در ایراد گرفتن و اشکال تراشی بیهوده از حرف‌های گوینده و یا کار و عمل او را داشته باشد. آن موقع است که گوینده تذکر می‌دهد:«ان قلت نیار» و در واقع می‌گوید:
«ان قُلتَ قُلتُ؛ اگر تو بگویی، من هم می‌گویم.»!

آمپاس:
شاید مورد استفاده‌ترین اصطلاح میان تکه کلام‌های سریال دودکش، همین اصطلاح باشد. آمپاس از واژه آلمانی Engpass گرفته شده و وارد زبان فارسی شده است. این واژه آلمانی در لغت‌نامه دهخدا به معنای تنگنا، فشار و کار انجام شده آمده است.

آچمز:
شطرنج‌بازها این اصطلاح را خیلی خوب می‌شناسند. این اصطلاح که ریشه ترکی دارد، در شطرنج وقتی استفاده می‌شود که یکی از مهره‌های شطرنج در موقعیتی قرار می‌گیرد که اگر حرکت داده شود، مهره شاه در موقعیت کیش قرار می‌گیرد و بنابراین چاره ای ندارد جز این که یا از جایش حرکت نکند و یا این که مهره شاه به خانه‌های دیگر منتقل شود تا از خطر کیش دور شود. معمولا مهره‌هایی که در موقعیت آچمز قرار می‌گیرند، با همین ترفند توسط حریف از جریان بازی خارج می‌شوند. بنابراین اصطلاح آچمز شدن وقتی استفاده می‌شود که فردی در موقعیت انجام شده قرار بگیرد و چاره ای نداشته باشد جز این که کاری را به اجبار انجام دهد. معنای لغوی آچمز در زبان ترکی هم «بازنشدنی» است.

ضرس قاطع:
این اصطلاح از دو واژه تشکیل شده. ضرس به معنای دندان تیز و برنده است، اما این اصطلاح دو کلمه‌ای وقتی به کار می‌رود که بخواهند از چیزی، حرفی یا کاری با قاطعیت دفاع کنند. آن موقع است که می‌گویند:
«به ضرس قاطع می‌گم...»! 
 
پیوندها
آمار وبلاگ
  • تعداد بازدیدکنندگان: 101725
سایر امکانات

قالب بلاگفا

قالب وبلاگ

purchase vpn

بازی اندروید